Opvoed- en ontwikkelomgeving

Kanteel Kinderopvang en Dak Kindercentra maken zich beiden hard voor het integreren van kinderopvang en basisonderwijs tot kindcentra. Willeke Briedé (directeur Dak) en Pauline Schellart (inmiddels oud-directeur van Kanteel) vertellen de stappen die zij nemen in respectievelijk de regio’s Den Haag en Den Bosch.

In plaats van losse onderdelen, zoals kinderopvang, peuterspeelzalen en onderwijs, streven Dak en Kanteel naar een samenhangend dagaanbod voor kinderen van 0 tot 13 jaar. ‘Uiteindelijk zal het huidige gesplitste systeem niet houdbaar zijn’, voorspelt Willeke. ‘Er moet een doorgaande lijn zijn tussen kinderopvang,  peuterspeelzaal en de basisschool.’ Daarbij moet het uitgangspunt zijn wat goed is voor het kind en daarvan is in haar ogen nu geen sprake: ‘Wij zitten veel in achterstandswijken in Den Haag, daar zie je dat de kinderen heen en weer worden gesleept tussen peuterspeelzaal en kinderopvang, afhankelijk van of de ouders wel of niet werk hebben. Een vaste, stabiele omgeving is veel beter voor jonge kinderen. Het zou goed zijn als peuterspeelzaal kinderopvang en basisonderwijs gezamenlijk zoeken naar een oplossing die goed is voor het kind.’


Mini-samenleving
Ook Kanteel gelooft dat het scenario eindig is van een scheiding tussen het leven tijdens en na school, tussen kinderopvang en basisonderwijs. Pauline: ‘Zij hebben elkaar veel te bieden en kunnen van elkaar leren om nieuwe ontdekkingen te kunnen doen die bijdragen aan de optimale ontwikkeling van het kind.’ Ontwikkelen ziet Kanteel daarbij in de breedste zin van het woord: behalve educatie gaat het ook om de sociaal-emotionele, culturele en lichamelijke ontwikkeling van het kind. Dat het niet meer gaat over een school of kinderdagverblijf, maar over een kindcentrum, waarin het kind centraal staat. ‘Integrale kindcentra, daar zit wat ons betreft de kwaliteit die wij nastreven in de kinderopvang’, vervolgt ze. ‘Kinderen van jongs af aan op laten groeien in een stabiele groep kinderen en leidsters, waar vooral in de periode 0-6 het accent ligt op spelend leren, waar kinderen zich kunnen ontwikkelen en zichzelf kunnen zijn. Een stabiele groep is zó belangrijk voor de kwaliteit van de opvang; dan kun je niet anders dan concluderen dat een geïntegreerd aanbod beter is. Samen (op)groeien in dezelfde omgeving; een mini-samenleving vormen.’


Spelend leren
Willeke sluit zich volmondig aan bij Pauline: ‘Ik wil ook dat het basisonderwijs aan kinderen tot zes jaar aansluit op de kinderopvang, Nu is het vanaf groep 1 al “schooltje spelen” terwijl de ontwikkeling van de hersenen van het gros van de kinderen nog niet klaar is voor die manier van educatie. Via spelend leren en aansluiten op de ontwikkelingsfase van het kind kun je kinderen voorbereiden op de grondbeginselen van taal en  rekenen . En dan sluit het wél aan bij het niveau en de interesse van het kind, want dan wordt er geredeneerd vanuit het kind en zijn ontwikkeling.’


Kleine stapjes
Dak heeft al jaren nauwe banden met schoolbesturen van het basisonderwijs. Willeke: ‘Het verschilt per schoolbestuur hoe gevoelig men is voor onze argumenten. Het is een lange weg om een gezamenlijke visie op de ontwikkeling van het kind te ontwikkelen, om die pedagogische aspecten van de kinderopvang en die educatieve aspecten van het basisonderwijs samen te brengen, die bijdragen aan een optimale situatie. Het is een ingewikkeld spel! Het zijn kleine stapjes en  dat is wel eens frustrerend!’
Op een aantal plekken groeien BSO, basisonderwijs en kinderopvang in Den Haag naar elkaar toe en kunnen ze goede overgangen realiseren, thema’s op elkaar afstemmen, onderling bespreken vanuit welke waarden wordt gehandeld etc. ‘Als leerkrachten en PM’ers samenwerken, kan dat echt succesvol zijn, maar voordat het zover is, moet de schooldirecteur ervoor open staan en samen willen werken met de unitmanager van de kinderopvang. Als die het met elkaar kunnen vinden, dan kan het lukken’, aldus Willeke.


Geslaagde samenwerking
Kanteel heeft 41 locaties in en om Den Bosch waarvan 19 kindcentra in scholen. Daar zitten mooie voorbeelden tussen van geslaagde samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang en zelfs peuterspeelzalen. De brede scholen in Den Bosch bijvoorbeeld, zitten veel in achterstandswijken en Kanteel merkt dat ze daar nog extra toegevoegde waarde leveren in de ontwikkeling en het welbevinden van kinderen, zowel didactisch als pedagogisch. ‘Samen met de school, met Sport en Welzijn zijn we daar echt geïntegreerde kindcentra’, vertelt Pauline. ‘We stemmen thema’s op elkaar af en de overgang naar het basisonderwijs is niet iets nieuws; we nemen de tijd om de kinderen te leren kennen en investeren daarin. Als een kind naar groep 1 gaat, is de leerkracht al bekend met het kind. En het kind kent de kinderen uit de groep. Vanaf hun geboorte blijven ze de kinderen in hun ontwikkeling volgen en ondersteunen tot ze naar het voortgezet onderwijs gaan; dat is heel bijzonder.’


De wil van de mensen
Zij erkent echter ook dat het niet altijd even snel gaat: ‘Je kunt het niets geforceerd doorvoeren; per locatie gelden andere omstandigheden. De clustermanagers van Kanteel bepalen samen met de schoolhoofden waar ze nu staan en maken een plan hoe ze verder kunnen integreren. Zaken waaraan te denken valt, variëren van gezamenlijke scholing, team-buildingsactiviteiten en teamoverleggen tot het delen van de koffiekamer en het gezamenlijk uitvoeren van kind-observaties.’
Dak ten slotte, realiseert nu een eerste integraal kindcentrum in Den Haag. ‘Dit ziet er vooralsnog goed uit’, zegt Willeke. ‘We zien hoe onderwijs, welzijn en kinderopvang elkaar daar respecteren en versterken. Als het lukt, wordt dat echt een aparte stichting.’ Maar het is niet zo dat zij daar perse naar streeft: ‘Je hoeft niet bij elkaar in het gebouw te zitten om goed te kunnen samenwerken. Het gaat om de wil en drive van de mensen die het moeten doen..’

Datum: december 2013